Ik wil niemand tot last zijn. Wat kan ik doen? 

Wanneer je door pulmonale hypertensie vaker hulp nodig hebt, kan dat ongemakkelijk voelen. Misschien ga je liever over je grenzen dan opnieuw iets te vragen. Of je zegt automatisch dat het “wel gaat”, terwijl je eigenlijk steun nodig hebt.

Daarachter zit vaak de gedachte: “Als ik hulp ontvang, ben ik anderen tot last.” Die gedachte kan heel overtuigend klinken, maar is daarom nog geen feit.

Thema
Relaties, Schuldgevoelens en afhankelijkheid
Doelgroep
Patiënt

Waarom voelt hulp vragen zo moeilijk?

Misschien was je vroeger degene die alles zelf regelde of voor anderen klaarstond. Hulp nodig hebben kan dan botsen met hoe je jezelf kent. Je kunt bang zijn om afhankelijk, veeleisend of ondankbaar over te komen. 

Soms wil je ook de mensen rondom je beschermen. Je ziet dat zij zelf veel te dragen hebben en wilt daar niets aan toevoegen. Door niets te vragen, probeer je zorgzaam te zijn. 

Maar voortdurend alles zelf blijven doen kan je verder uitputten of eenzaam maken. Bovendien kunnen anderen niet altijd zien wat je nodig hebt. Een duidelijke vraag geeft hen de kans om zelf te beslissen of en hoe ze kunnen helpen. 

Getuigenis

« Ik heb altijd mijn eigen boontjes gedopt. Ik was er ook fier op dat ik als alleenstaande vrouw vrolijk zelfstandig was. Ik heb zelfs een kast met klusgerief, waaronder ook een boormachine. De ziekte nam me zeer snel die zelfstandigheid af, iets waar ik van baalde. Maar ik moest de klik maken. Met zitten piekeren ging er geen nagel in de muur raken. Ik besefte dat het probleem niet is dat mensen niet willen helpen, integendeel, ze zijn blij iets te kunnen doen en niet enkel lijdzaam moeten toezien hoe een vriend of familielid in nesten zit. Ik besloot altijd ‘ja’ te zeggen als iemand vroeg: kan ik iets doen ? Mijn nagel raakte in de muur, eten werd bezorgd, mijn huis raakte op orde… en tegelijkertijd leerde in mijn ‘helpers’ nog beter kennen en ontwikkelde ik een warme band met hen. »

Ria

Onderzoek de gedachte: “Ik ben een last” 

Probeer de gedachte niet meteen weg te duwen, maar onderzoek haar. Vraag jezelf af: 

  • Heeft iemand werkelijk gezegd dat ik te veel vraag, of ben ik bang dat die persoon dat denkt? 
  • Welke ervaringen spreken deze gedachte tegen? 
  • Zou ik iemand anders met dezelfde ziekte ook een last noemen? 
  • Welke mildere en evenwichtigere gedachte kan ernaast staan? 

“Ik heb door mijn ziekte soms hulp nodig. Ik mag iets vragen en de ander mag zelf aangeven wat mogelijk is.” 

Bijvoorbeeld: 

Hulp bieden kan inspanning vragen. Dat betekent echter niet dat jij als persoon een last bent. Er is een belangrijk verschil tussen “deze taak vraagt iets van iemand” en “ik ben te veel”. 

Wees even mild voor jezelf als voor een ander 

Zelfcompassie betekent dat je jezelf benadert zoals je iemand zou benaderen die je graag ziet. Merk eerst op wat er gebeurt: 

“Ik voel mij schuldig omdat ik hulp nodig heb. Dat is pijnlijk, maar begrijpelijk.” 

Vraag jezelf vervolgens af wat je tegen een goede vriend zou zeggen. Waarschijnlijk niet dat die zijn plan moet trekken, maar dat hij niet voor zijn ziekte heeft gekozen en hulp mag ontvangen. 

Probeer diezelfde woorden ook aan jezelf te geven. Hulp nodig hebben is geen persoonlijk tekort. Het is een gevolg van een moeilijke situatie waarin je probeert zo goed mogelijk je weg te vinden. 

Wederkerigheid is niet hetzelfde als alles terugdoen 

Misschien voelt hulp ontvangen oneerlijk omdat je niet onmiddellijk iets kunt teruggeven. Maar relaties zijn niet op ieder moment perfect in evenwicht. De ene persoon heeft vandaag meer steun nodig; later kunnen de rollen veranderen. 

Wederkerigheid betekent ook niet dat je dezelfde taak moet terugdoen. Misschien kun je niet praktisch helpen, maar wel luisteren, belangstelling tonen, iemand bedanken, humor delen of gezelschap bieden. Ook dat heeft waarde. 

Mensen helpen soms bovendien omdat ze graag betrokken willen zijn. Door hulp te aanvaarden, geef je hen de kans om iets voor jou te betekenen. Je mag uiteraard blijven kiezen welke hulp goed voelt en van wie je die wilt ontvangen. 

Begin klein, concreet en begrensd 

Wanneer hulp ontvangen moeilijk voelt, hoef je niet meteen veel te vragen. Begin met een kleine en duidelijke hulpvraag: 

  • “Zou je donderdag een brood voor mij kunnen meebrengen?” 
  • “Kun je mij naar deze afspraak brengen? Terug geraak ik zelf.” 
  • “Heb je een kwartiertje om even te luisteren? Je hoeft niets op te lossen.” 
  • “Zou je één maaltijd extra kunnen maken wanneer je toch kookt?” 

Maak duidelijk wat je vraagt, wanneer je het nodig hebt en hoe groot de vraag is. Je kunt er ook bij zeggen: 

“Zeg het gerust wanneer het niet lukt.” 

Zo geef je de ander ruimte om eigen grenzen aan te geven. Tegelijk voorkom je dat je op voorhand voor die persoon beslist dat je vraag te veel is. 

Zie een kleine hulpvraag als een proef. Wat verwachtte je dat er zou gebeuren? En wat gebeurde er werkelijk? Misschien reageert de ander minder afwijzend dan je vreesde. Zulke ervaringen kunnen de gedachte “ik ben een last” stap voor stap minder vanzelfsprekend maken. 

Een “nee” zegt niet wie jij bent 

Niet iedereen kan altijd helpen. Een weigering kan teleurstellen, maar bewijst niet dat je iets verkeerd hebt gedaan. 

Probeer een “nee” concreet te houden: 

“Deze persoon kan deze vraag nu niet opnemen.” 

Dat is iets anders dan: 

“Ik mag niemand meer iets vragen.” 

Misschien kan iemand anders helpen, kan de vraag kleiner worden gemaakt of is professionele ondersteuning geschikter. 

Je hoeft het niet alleen te dragen 

Wanneer schuldgevoel je voortdurend tegenhoudt om noodzakelijke hulp te ontvangen, praat er dan over met iemand die je vertrouwt. Dat kan een familielid, vriend, lotgenoot, buddy, huisarts, psycholoog of iemand van het PH-team zijn. 

Je kunt eenvoudig beginnen met: 

“Ik merk dat ik het moeilijk vind om hulp te vragen, ook wanneer ik die eigenlijk nodig heb.” 

Hulp nodig hebben maakt je niet minder waardevol. Je bent meer dan wat je zelfstandig kunt doen. Je blijft iemand die betekenis heeft in het leven van anderen, ook wanneer je soms ontvangt in plaats van geeft. 

Misschien vind je dit ook interessant?

Angst en onzekerheid

Wat kunnen mindfulness-gerichte technieken voor mij betekenen?

Leven met pulmonale hypertensie kan ervoor zorgen dat je aandacht vaak naar je lichaam, je klachten of de…

Patiënt
Psychologische hulp​

Hoe kan ik mijn mantelzorg rond mij organiseren?

Wanneer je door pulmonale hypertensie vaker hulp nodig hebt, komt veel zorg soms vanzelf bij één persoon terecht:…

Mantelzorger, Patiënt
Psychologische hulp​

Hoe weet ik of een psycholoog bij mij past?

Een psycholoog zoeken is één ding. Weten of je bij de juiste persoon terechtgekomen bent, is iets anders.…

Mantelzorger, Patiënt

Weet je niet meteen waar te beginnen?

Je hoeft het niet alleen uit te zoeken. Bel de PH-telefoon voor een gesprek met iemand die de ziekte kent, of zoek gericht psychologische hulp in je buurt.